home nl
waar te koop?

Amanprana op bezoek bij een saffraanteler in Jiloca, Spanje

Vertrek naar saffraanteler

Donderdag 1 november 2012 hebben we om 9u met José María afgesproken op de parking van El botero, bar en hostal, in Monreal del Campo, niet ver van zijn saffraanveld. Monreal del Campo ligt halverwege Madrid en Barcelona en ook halverwege Valencia en Zaragoza.

Amanprana op bezoek bij José Maria en familie, biologisch saffraantelers
Amanprana op bezoek bij José Maria en familie, biologisch saffraantelers

Verklaring naam "Azafran de Jiloca"

Onderweg ontdekte ik al vanwaar de naam Azafrán de Jiloca kwam. De Jiloca is een zijtak van de Ebro rivier en stroomt door Monreal del Campo.

De saffraanoogst

De twee zonen en de vrouw van José María waren al op het veld. Tijdens de drukste dagen van de oogst, zijn ze al van 7u aan het werk. Ze moeten zo vroeg beginnen om al de open bloemen in de voormiddag te kunnen plukken. De kwaliteit van de saffraan hangt namelijk ook af van een zo kort mogelijk oogstproces. De dag dat ze de bloemen plukken, moeten ook de stampers zorgvuldig uit elke bloem worden gehaald en gedroogd. Wanneer we aankomen op het veld staan er twee extra rieten manden klaar; mijn vriend Lander en ik mogen meedoen! José María vertelt ons eerst de planning van de dag:

In de voormiddag zouden we samen de bloemen plukken op het veld. Enkel de bloemen die open zijn worden zorgvuldig met de hand geplukt. De bloemen die nog dicht zijn, worden pas de volgende dag geplukt … als ze open zijn. Het hele gezin gaat op een horizontale rij staan en naast elkaar wandelt iedereen het veld af, ondertussen heel nauwkeurig alle open bloemen plukkend. Aan het eind van de rij gaan we nog eens terug om te kijken of we geen bloempje over het hoofd hebben gezien. Zo wordt het hele veld geoogst.

Samen saffraanbloemen plukken op het veld

Daarna zetten we de rieten manden vol saffraanbloemen in de auto en vertrekken we naar het huis van de schoonouders van José María. In hun huis hebben ze een kleine ruimte met een groot raam, waar ze de bloemen ‘schoonmaken’. “Dat is heerlijk werken met de zon die door de raam binnenkomt”, vertellen ze lachend. De drie stampers worden zorgvuldig uit de bloem gehaald. Deze stampers hangen onderaan samen vast. De hele familie kijkt nauwlettend toe, zodat wij zeker geen meeldraden in de saffraan laten terecht komen!

De drie stampers worden zorgvuldig uit de bloem gehaald
De drie stampers worden zorgvuldig uit de bloem gehaald

Tot aan de lunch maken we, samen met José María, zijn vrouw en zijn zoon Alvaro, alle geplukte bloemen schoon. Ondertussen droogt zoon José Ramón de saffraanstampers. Dit gebeurt volledig handmatig. De saffraan wordt op een soort zeef gelegd en gedurende 6 minuutjes boven een zacht vuurtje (niet meer dan 40°C) gedroogd. Nu pas dringt een subtiele saffraangeur onze neusgaten binnen. Vers ruiken de bloemen of stampers helemaal niet naar saffraan. Nadat de saffraan is gedroogd, moet hij nog even rusten. Op het einde van de dag gaat al de saffraan in kartonnen dozen naar hun magazijn. Het magazijn heeft een gecontroleerde constante temperatuur en vochtigheidsgraad. Daar blijft de saffraan in de dozen rusten, beschermd tegen licht en vocht. Het laatste vocht wordt  in de doos geabsorbeerd. Drie maanden later is deze saffraan klaar voor verkoop. Het rusten na het drogen en het rusten in de dozen is heel belangrijk voor een goede geur en smaak van de saffraan.

De saffraan wordt op een soort zeef gelegd en gedroogd
De saffraan wordt op een soort zeef gelegd en gedroogd

Omstreeks 15u gaan we -eindelijk!- eten in een gezellig restaurantje in Monreal del Campo, uitgebaat door José María’s schoonzus. Omstreeks 17u gaat de hele familie terug aan het werk en Lander en ik trekken richting Valencia. De volgende dag zal José María de stamperloze bloemen mee terug naar het veld nemen om te composteren.

Zware arbeid, maar niets mooier dan te mogen werken met bloemen, niet?

Het oogsten van saffraan is echt arbeidsintensief. Je staat voortdurend voorovergebogen  op het veld. Het bloemen plukken gebeurt met de hand en uiterst zorgvuldig. Om 1g saffraan te verkrijgen, moet je maar liefst 180 tot 200 bloemen plukken, zuiver maken, drogen en laten rusten. José María en familie oogsten op dit moment zo’n twee hectaren saffraan. Om op het veld te wandelen, moet je uiteraard ook oppassen dat je geen bloemen kapot trapt. Maar het gezin heeft vreugde in het werk. Zowel de ouders van José María als de ouders van zijn vrouw, werken ‘in de saffraan’. “Er is toch niets mooier dan de hele dag te mogen werken met bloemen”, vertelt zijn José María’s vrouw ons wanneer ze even stopt met zingen en neuriën. Haar lied: “ La rosa del azafrán, es una flor elegante, que nace al salir el sol, y muere al caer la tarde.” (De roos van de saffraan is een elegante bloem die geboren wordt als de zon opkomt en sterft als de avond valt.) Ze eten zelf heel vaak saffraan: in de paella, arroz con leche, soep,… “Daarom zijn we zo gelukkig en gezond!” zeggen ze lachend. In Monreal del Campo kiest men bewust voor bio: ecologisch werken volgens de slowfood principes als garantie voor een uitzonderlijke kwaliteit van saffraan.

Amanprana saffraan is Jiloca saffraan, bio gecertificeerd en topkwaliteit (slow food)
Amanprana saffraan is Jiloca saffraan, bio gecertificeerd
en topkwaliteit (slow food)

De saffraanoogst hangt af van het weer

Het was moeilijk om een precieze datum af te spreken om het veld in bloei te zien en het hele proces van oogsten tot bewaren van de saffraan. Alles hangt af van het weer en van de bloemen. Normaal gezien begint de oogst omstreeks 20 oktober en duurt deze tot ongeveer 10 november, maar… dit kan variëren, afhankelijk van het weer doorheen het jaar en het weer tijdens de oogst periode. Het laatste weekend van oktober 2012 stonden er door het mooie weer onverwacht heel veel bloemen open. Bijgevolg waren er 1 november minder bloemen.

De saffraanoogst begint omstreeks 20 oktober en duurt tot ongeveer 10 november
De saffraanoogst begint omstreeks 20 oktober en duurt tot ongeveer 10 november

Muizen vermijden bij bio saffraan

Om te vermijden dat muizen de bloemen en bloembollen opeten, gebruikt een biologische saffraanboer uiteraard geen vergif zoals andere boeren. Men gebruikt een soort ketel, die wordt gevuld met vochtig stro. Het stro wordt aangestoken en de ketel wordt in een pijp aan de ingang van het muizenhol gezet. De muizen vluchten of sterven van de rook.

Verslag door Klaartje Mertens

Gula Java Safran
Gula Java Safran
  • Slow Food Saffraan van beste kwaliteit (ISO1), Jiloca, Spanje
  • Met kokosbloesemsuiker (Lage GI van 35)
  • Geeft kleur, smaak en geur aan je gerechten
  • Biologisch
meer info + kopen
Amanprana op bezoek bij een saffraanteler in Jiloca, Spanje Saffraanoogst, het bloemen plukken gebeurt met de hand en uiterst zorgvuldig Azafran de Jiloca - De Jiloca is een zijtak van de Ebro rivier en stroomt door Monreal del Campo Amanprana bezoekt azafran teler en gaat mee saffraan oogsten De saffraan wordt op een soort zeef gelegd en gedurende 6 minuutjes boven een zacht vuurtje (niet meer dan 40°C) gedroogd